W samym centrum Ciechanowa, kilkanaście metrów od rynku, działa jeden z najstarszych browarów na Mazowszu. Nie jest to muzeum ani zabytkowa rekonstrukcja – to prawdziwy zakład produkcyjny, w którym od ponad 150 lat nieprzerwanie warzy się piwo. Zwiedzanie Browaru Ciechan to szansa, by zajrzeć za kulisy produkcji, zobaczyć autentyczne urządzenia sprzed wieku i poczuć zapach chmielu unoszący się w powietrzu podczas fermentacji.
- autentyczne urządzenia sprzed wieku
- unikalny proces fermentacji na żywo
- historia browaru sięgająca XIII wieku
- możliwość spróbowania piw smakowych
- eksperymentalna produkcja whisky na bazie piwa
Historia browaru od XIII wieku do współczesności
Tradycje warzenia piwa w Ciechanowie sięgają znacznie dalej niż oficjalna data założenia browaru. Już w XIII wieku w miejscowości Rudne, którą później wchłonął Ciechanów, funkcjonował browar książęcy. Archiwalne dokumenty potwierdzają, że w 1526 roku płacono tu podatek od produkcji piwa.
Oficjalnie browar uruchomiono ponownie w 1864 roku. Przez lata zmieniał właścicieli – od rodziny Wilichów i Żebrowskich, przez warszawskiego przemysłowca Karola Machlejda, aż po współczesnych właścicieli z grupy Browary Regionalne Jakubiak. To właśnie Machlejd, pionier nowoczesnego przemysłu piwowarskiego w Królestwie Polskim, doprowadził do rozbudowy zakładu i rozwoju marki Gambrinus, jak wówczas nazywał się browar.
Gdy tuż po I wojnie światowej do Ciechanowa wkroczyła Armia Czerwona, w ciągu zaledwie 7 dni panoszenia się w mieście dokonano większych zniszczeń w browarze niż podczas całej I wojny światowej. Rosjanie wypili piwo do ostatniej kropelki i zniszczyli większość wyposażenia.
Browar przetrwał jednak trudne czasy międzywojnia i II wojny światowej. Po nacjonalizacji włączono go do Warszawskich Zakładów Piwowarskich, a w 1996 roku kupił go Brau Union, który pięć lat później zakończył produkcję. Opuszczony zakład odkupił w 2002 roku Marek Jakubiak, przywracając mu dawną świetność.
Co zobaczysz podczas zwiedzania
Wycieczka po browarze to prawdziwa podróż w czasie. Zwiedzający mają okazję zobaczyć oryginalny śrutownik do słodu z 1927 roku – polskiej produkcji maszynę, która wciąż robi wrażenie. Na półkach stoją szklane butelki z grawerowanymi napisami z 1912 roku, a w halach produkcyjnych pracują autentyczne kadzie, w których do dziś warzy się piwo metodą dekokcyjną dwuwarową.
Największe wrażenie robią otwarte kadzie fermentacyjne. To tutaj naturalny proces fermentacji odbywa się na oczach zwiedzających, a w powietrzu unosi się intensywny aromat chmielu i owoców, szczególnie gdy browar produkuje piwa smakowe. Można obserwować, jak piwo „pracuje” – to coś, czego nie zobaczycie w nowoczesnych, sterylnych zakładach produkcyjnych.
Przez szybę w jednym z pomieszczeń widać dębowe beczki, w których leżakuje whisky. To unikalny projekt – destylat powstaje na bazie różnych gatunków piw, a cały proces odbywa się pod kontrolą celników. Niewiele osób wie, że whisky można zrobić na bazie piwa, a w Ciechanowie eksperymentują z tym od lat.
Muzeum Browarnictwa i klimatyczny pub
W browarze działa interaktywne Muzeum Browarnictwa, które nawiązuje do piwowarskich tradycji regionu. To nie nudna wystawa – można tu dowiedzieć się, jak wyglądała produkcja piwa na przestrzeni wieków i jakie technologie stosowano w różnych epokach.
Po zwiedzaniu warto zajrzeć do Pubu Ciechan, mieszczącego się w starej piwnicy browaru. Ceglane mury, siedzenia zrobione z beczek i możliwość spróbowania piwa bezpośrednio z zakładu – to idealne miejsce na zakończenie wycieczki. Pub czynny jest od 17:00 do 22:00, a w weekendy do 1:00 w nocy. W sezonie letnim działa też ogródek piwny po drugiej stronie ulicy, otwarty od 14:00 do 22:00.
Browar Ciechan to jeden z nielicznych zakładów w Polsce, który warzy swoje piwa przy użyciu naturalnego procesu fermentacji w otwartych kadziach. Na przestrzeni lat to właśnie tutaj często po raz pierwszy w Polsce warzono nowe style piwa.
Dla kogo jest ta atrakcja
Zwiedzanie browaru to propozycja przede wszystkim dla dorosłych – miłośników piwa, ale nie tylko. Fascynujący proces produkcji, autentyczne maszyny i historia miejsca przyciągają także osoby zainteresowane przemysłem, technologią czy po prostu ciekawostkami regionu. Warto przyjechać tu z grupą znajomych – zwiedzanie w większym gronie jest bardziej interesujące, a przewodnik chętniej odpowiada na pytania.
Rodziny z małymi dziećmi raczej nie znajdą tu rozrywki dla najmłodszych, choć starsze dzieci mogą być ciekawe, jak powstaje jeden z najpopularniejszych napojów w Polsce. Zwiedzanie trwa około godziny, więc nie jest to męcząca wycieczka.
Ciekawostki z życia browaru
Podczas zwiedzania można zadawać pytania dotyczące całego procesu produkcji. W browarze pracuje około 30 pracowników, a spora część z nich pamięta jeszcze czasy poprzedniego właściciela. Przewodnicy chętnie opowiadają o kulisach produkcji.
Ciekawostka dla dociekliwych: co dzieje się z butelkami zwrotnymi? Okazuje się, że wracają one do zakładów, ale w sklepach nikt tego specjalnie nie sortuje. Dlatego zdarza się, że Ciechan otrzymuje butelki z wytłoczonym logiem Żywca lub Tyskiego. Co wtedy? Firmy dzwonią do siebie i umawiają się gdzieś w drodze na wymianę butelek. Proste i ekologiczne rozwiązanie.
W pewnym momencie swojej historii browar w Ciechanowie produkował lemoniadę, wody gazowane i… rozlewano tu ocet. Od roku 1950 aż do 2001 roku praktycznie cały czas trwały różnego rodzaju modernizacje, oczywiście bez przerywania procesów produkcyjnych.
Browar Ciechan wypromował modę na piwa niepasteryzowane. Ciechan Wyborny zdobył miano gwiazdy wśród piw niszowych, a określenie „piwa nieutrwalone” – które oznacza brak zarówno pasteryzacji, jak i mikrofiltracji – zostało wprowadzone i spopularyzowane właśnie przez ten zakład.
Praktyczne informacje: ceny, godziny, dojazd
Zwiedzanie odbywa się wyłącznie po wcześniejszym umówieniu telefonicznym pod numerem 23 673 45 45. Cała wycieczka z przewodnikiem trwa około godziny i kosztuje około 20 zł od osoby. W tej cenie wliczona jest degustacja piwa.
Adres: ul. Kilińskiego 8, 06-400 Ciechanów – zaledwie kilkanaście metrów od rynku miasta. Bardzo dobrze widać browarniane zabudowania i bramę z napisem „Ciechan niepasteryzowany prosto z browaru”. Nad wejściem zawieszono wyobrażenia medali przyznanych tutejszym produktom przez władze carskie w 1885 roku.
Dojazd: Z Warszawy zajmuje około 1,5 godziny samochodem. W pobliżu nie brakuje miejsc parkingowych. Browar znajduje się tuż obok zamku, więc można połączyć obie atrakcje w jedną wycieczkę.
Sklep firmowy otwarty jest zwykle od 8:00 do 16:00. Można tu kupić piwo i pamiątki związane z browarem.
Ile czasu przeznaczyć: Samo zwiedzanie zajmuje godzinę, ale warto zaplanować więcej czasu na wizytę w pubie i zwiedzanie centrum Ciechanowa. Z zamkiem i spacером po mieście spokojnie można spędzić tu pół dnia.