Ojcowie coraz chętniej korzystają z zasiłku macierzyńskiego: nowy trend w polskiej opiece nad dziećmi

W Polsce wzrasta liczba ojców korzystających z zasiłku macierzyńskiego, zwłaszcza w kontekście urlopu rodzicielskiego. Zjawisko to jest wynikiem wdrożenia unijnych przepisów dotyczących równowagi między życiem zawodowym a prywatnym.

Urlop ojcowski: indywidualne prawo ojców

Urlop ojcowski to niezależne prawo, które przysługuje wyłącznie ojcom, w tym także adopcyjnym. Jest to osobiste uprawnienie, którego nie można przekazać innej osobie. Czas trwania urlopu ojcowskiego wynosi maksymalnie 2 tygodnie, do momentu ukończenia przez dziecko pierwszego roku życia. W przypadku adopcji, urlop można wykorzystać do 12 miesięcy od przysposobienia, lecz nie dłużej niż do 14. roku życia dziecka. Dodatkowo, urlop ten może być podzielony na dwie części. Ojcowie otrzymują 100% podstawy wymiaru zasiłku podczas tego okresu.

Procedura wnioskowania o urlop ojcowski

Aby skorzystać z urlopu ojcowskiego, ojciec musi złożyć wniosek do pracodawcy co najmniej 7 dni przed planowanym terminem rozpoczęcia urlopu. Wniosek można złożyć w formie papierowej lub elektronicznej. Pracodawca jest zobowiązany do jego uwzględnienia, pod warunkiem że został złożony w wymaganym terminie. Wnioski złożone później mogą zostać odrzucone.

Zmiany w urlopie rodzicielskim: elastyczność i podział

Od kwietnia 2023 roku wydłużono czas trwania urlopu rodzicielskiego, uwzględniając nowelizację przepisów. Dla jednego dziecka urlop wynosi 41 tygodni, a dla dwojga lub więcej dzieci – 43 tygodnie. Rodziny z dziećmi posiadającymi zaświadczenie „za życiem” mogą korzystać z jeszcze dłuższego urlopu, odpowiednio 65 lub 67 tygodni.

Zasada „use it or lose it” w praktyce

Nowelizacja wprowadziła nieprzenoszalną 9-tygodniową część urlopu rodzicielskiego dla każdego z rodziców. Każdy z rodziców ma swoje 9 tygodni, które nie mogą być przeniesione na drugiego rodzica. Jeśli uprawnienie to nie zostanie wykorzystane, przepada. Resztę urlopu, czyli 23 lub 25 tygodni, rodzice mogą podzielić według własnego uznania.

Wysokość zasiłku macierzyńskiego za urlop rodzicielski

Za okres nieprzenoszalnych 9 tygodni urlopu rodzicielskiego rodzice otrzymują 70% podstawy wymiaru zasiłku. Istnieje możliwość podwyższenia tego świadczenia do 81,5% pod warunkiem złożenia odpowiedniego wniosku przez matkę dziecka w ciągu 21 dni po porodzie.

Proces zgłaszania urlopu rodzicielskiego

Podobnie jak w przypadku urlopu ojcowskiego, wniosek o urlop rodzicielski należy złożyć z odpowiednim wyprzedzeniem, tj. 21 dni przed jego rozpoczęciem. Istnieje także możliwość rezygnacji z urlopu rodzicielskiego, co wymaga złożenia pisemnego wniosku i uzyskania zgody pracodawcy.

Skutki wdrożenia unijnych dyrektyw

Zakład Ubezpieczeń Społecznych odnotowuje wzrost zaangażowania ojców w opiekę nad dziećmi, co jest efektem nowych przepisów. Dane z 2025 roku sugerują, że wprowadzenie nieprzenoszalnej części urlopu dla drugiego rodzica skutecznie zmienia sposób, w jaki rodziny w Polsce korzystają z urlopów rodzicielskich.

Źródło: facebook.com/UrzadGminyGolyminOsrodek